نیکوتین(Nicotine) کد 820877 اصلی مرک

نیکوتین (Nicotine) یک آلکالوئید طبیعی است که در گیاهان خانواده سولاناسه مانند تنباکو تولید می‌شود. فرمول مولکولی آن **C₁₀H₁₄N₂** و جرم مولی آن **≈ 162.23 g/mol** است. این ماده به صورت مایع روغنی بی‌رنگ تا زرد کمرنگ عرضه می‌شود و در دماهای معمول ممکن است کمی رنگ بگیرد.

نیکوتین در حلال‌هایی مثل اتانول، متانول و کلروفرم حل می‌شود. در آب حدود **۱۶ g/L** محلول است. این ترکیب نسبتاً فرّار است و نقطه جوش آن نزدیک به **۲۴۷ °C** است.

وقتی نیکوتین به بدن وارد شود، تأثیرات تحریک‌کننده‌ای بر سیستم عصبی مرکزی دارد. اتصال آن به گیرنده‌های نیکوتینی استیل‌کولین باعث آزاد شدن نوروترانسمیترهایی مثل دوپامین می‌شود، که نقش مهمی در ایجاد وابستگی دارد.

—

ویژگی‌ها و خواص

کاربردها

• در برخی تحقیقات بیوشیمی و سم‌شناسی به‌عنوان مدل برای مطالعه وابستگی و مکانیسم اثرات عصبی
• در صنایع آفت‌کش به‌عنوان پایه یا ترکیب اصلاح‌شده (در کشورهایی که استفاده مجاز باشد)
• مطالعه انتقال‌دهنده‌های عصبی و فعالیت گیرنده‌های نیکوتینی
• در برخی فرم‌های دارویی ترک سیگار به عنوان دوز کنترل‌شده استفاده می‌شود (در کشورهایی که مجاز است)

ایمنی و نگهداری

• نیکوتین بسیار سمی است؛ تماس با پوست یا استنشاق ممکن است آسیب جدی ایجاد کند
• بلع مقدار زیاد می‌تواند منجر به تهوع، استفراغ، تشنج و حتی مرگ شود
• مایع یا بخار آن قابل اشتعال است؛ از منابع حرارتی و شعله دور نگهش دار
• در ظروف دربسته، خنک، دور از نور و دور از ترکیب‌های اکسیدکننده ذخیره کن

نتیجه‌گیری

نیکوتین یک ترکیب آلکالوئیدی قوی با خاصیت محرک عصبی و توانایی ایجاد وابستگی شدید است. استفاده از آن در محصولات باید با احتیاط شدید، رعایت قوانین و ایمنی کامل انجام شود، و معمولاً کاربرد آن محدود به مصارف تحقیقاتی یا دارویی قانونی است.