زیرکونیوم (IV) کلراید (Zirconium(IV) Chloride یا Zirconium Tetrachloride) ترکیبی معدنی با فرمول مولکولی ZrCl₄ و جرم مولی تقریباً 233.04 g/mol است. این ماده به صورت پودر کریستالی سفید تا کمی مایل به زرد عرضه میشود و در مقابل رطوبت هوا بهسرعت دچار هیدرولیز میگردد، بنابراین باید در شرایط خشک و محافظتشده نگهداری شود.
در فاز جامد، ترکیب ساختاری پلیمری دارد؛ یعنی یون Zr⁴⁺ در ساختار، با اتمهای کلر و حلقههایی از پلهای Zr–Cl پشتیبانی میشود. این رفتار متفاوت از کلراید تیتانیوم است که معمولاً به شکل مولکولی است. هنگامی که ZrCl₄ با آب تماس پیدا کند، به شدت واکنش میدهد و ترکیبات هیدروکسید یا اکسی کلرید زیرکونیوم تشکیل میدهد.
این ترکیب غالباً بهعنوان پیشماده برای سنتز مواد زیرکونیومی، تولید اکسیدهای زیرکونیوم، کاربردهای کاتالیزی و رسوبدهی لایههای نازک به کار میرود. به دلیل خاصیت اسیدی لوئیس آن، میتواند در واکنشهای آلی به عنوان کاتالیزور عمل کند.
ویژگیها و خواص
| ویژگی |
توضیحات |
| نام شیمیایی / همنامها |
Zirconium(IV) Chloride؛ Zirconium Tetrachloride |
| فرمول شیمیایی |
ZrCl₄ |
| جرم مولی |
≈ 233.04 g/mol |
| ظاهر فیزیکی |
پودر کریستالی سفید تا زرد کمرنگ |
| نقطه ذوب / نقطه تصعید |
نقطه ذوب ≈ 437 °C، قابلیت تصعید در دمای بالا |
| حلالیت / رفتار با آب |
در آب هیدرولیز میشود؛ در حلالهای آلی قطبی مانند آلکیل کلرید ممکن است محلولپذیر باشد |
| ویژگی برجسته |
کاتالیزور لوئیس قوی و پیشماده مفید در سنتز مواد زیرکونیوم |
کاربردها
- پیشماده در تولید اکسید زیرکونیوم و ساخت سرامیکها
- کاتالیزور در واکنشهای آلی و زنجیرهای
- رسوبدهی لایههای نازک زیرکونیوم در پوششدهی و فناوری نانو
- ساخت پیوندها یا مراکز فلزی در ترکیبات کمپلکس زیرکونیوم
ایمنی و نگهداری
- تماس با رطوبت یا آب باید کاملاً کنترل شود؛ در صورت تماس با هوا ممکن است واکنش دهد.
- در محیط خشک، خنک و در ظرف دربسته و ترجیحاً تحت گاز بیاثر نگهداری شود.
- در هنگام کار از دستکش، عینک محافظ و تهویه مناسب استفاده شود و تماس با پوست و چشم جلوگیری شود.
- نشت باید سریعاً با ماده خشک کننده مناسب جمعآوری شود و محل تمیز شود.
نتیجهگیری
زیرکونیوم (IV) کلراید ترکیبی حساس به رطوبت و کاربردی در زمینههای متالورژی، کاتالیز، علم مواد و سنتز شیمیایی است. انتخاب شرایط ذخیرهسازی مناسب و کنترل واکنش با آب از اهمیت بالایی برخوردار است.
بررسی
هنوز دیدگاهی داده نشده است.