دیایزوبوتیل فتالات (Diisobutyl Phthalate / DIBP) یک استر آلی از خانواده فتالاتها است که از واکنش بین انیدرید فتالیک و ایزوبوتانول تولید میشود. این ماده مایعی روغنی، بیرنگ تا زرد کمرنگ و با بوی ملایم استری است.
DIBP یکی از نرمکنندههای رایج در صنایع پلاستیک و لاستیک است که موجب افزایش انعطافپذیری، دوام و مقاومت حرارتی مواد پلیمری میشود. این ترکیب از نظر ساختاری مشابه دیبوتیل فتالات (DBP) است اما فراریت کمتر و پایداری بیشتری دارد.
فرمول شیمیایی آن C₁₆H₂₂O₄ و جرم مولی آن 278.35 g/mol است. در حلالهای آلی مانند استون، اتانول، اتر و بنزن محلول است اما در آب انحلالپذیری کمی دارد.
ویژگیها و مشخصات
| ویژگی | توضیحات |
|---|---|
| نام / همنامها | Diisobutyl Phthalate؛ DIBP؛ 1,2-Benzenedicarboxylic acid, diisobutyl ester |
| فرمول شیمیایی | C₁₆H₂₂O₄ |
| جرم مولی | 278.35 g/mol |
| ظاهر فیزیکی | مایع روغنی بیرنگ تا زرد کمرنگ با بوی ملایم |
| نقطه جوش | 320°C |
| نقطه اشتعال | 169°C (بسته) |
| دانسیته | 1.04 g/cm³ در 25°C |
| حلالیت | نامحلول در آب، محلول در الکل، اتر، استون و بنزن |
کاربردها
- بهعنوان نرمکننده در تولید PVC و پلاستیکهای انعطافپذیر
- در ساخت چسبها، رنگها و پوششهای مقاوم
- در صنایع لاستیک و رزین بهعنوان عامل بهبوددهنده خواص مکانیکی
- در فرآیندهای سنتزی به عنوان حلال آلی پایدار
ایمنی و نگهداری
- در ظروف دربسته و مقاوم در برابر مواد شیمیایی نگهداری شود.
- از تماس با پوست، چشم و استنشاق بخارات آن اجتناب گردد.
- در مکان خشک، خنک و دارای تهویه مناسب نگهداری شود.
- قابل اشتعال است؛ از منابع حرارت و شعله دور نگهداری گردد.
نتیجهگیری
دیایزوبوتیل فتالات (DIBP) نرمکنندهای پرکاربرد و پایدار در صنایع پلاستیک، چسب و رنگ است که به دلیل پایداری شیمیایی بالا و خواص فیزیکی مناسب، جایگزین مناسبی برای فتالاتهای مشابه محسوب میشود.
